Ký kết TƯLĐTT tại Cty Bia San Miguel Việt Nam
                           một trong những bản TƯLĐTT có nhiều điều khoản
                               có lợi hơn cho người lao động so với luật định

Trong cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay, cùng với xu thế hội nhập và toàn cầu hoá, quan hệ lao động ngày càng đòi hỏi sự hài hoà về lợi ích trên cơ sở thoả thuận giữa người sử dụng lao động và người lao động về quyền lợi và nghĩa vụ nhưng không trái với quy định của của pháp luật lao động. Nhà nước khuyến khích những thoả thuận có lợi hơn cho người lao động so với pháp luật lao động. Việc thương lượng, ký kết và thực hiện thoả ước lao động tập thể (TƯLĐTT) có ý nghĩa quan trọng trong quan hệ lao động và hoạt động của tổ chức công đoàn, nhất là CĐCS đại diện cho tập thể người lao động thương lượng và ký kết TƯLĐTT với người sử dụng lao động trong các doanh nghiệp, đơn vị, thuộc đối tượng áp dụng TƯLĐTT nhằm thực hiện tốt chức năng bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động.

Nhận thức  được vai trò, tác dụng của TƯLĐTT có liên quan trực tiếp đến việc xây dựng và củng cố Công đoàn cơ sở vững mạnh nhất là đối với các Công đoàn cơ sở ở doanh nghiệp ngoài nhà nước, Liên đoàn Lao động tỉnh Khánh Hoà đã giành nhiều nỗ lực chỉ đạo các cấp công đoàn phải đặc biệt chú trọng nhiệm vụ phát huy quyền làm chủ của CNVC-LĐ thông qua bản TULĐTT của đơn vị. Quán triệt, thực hiện tốt Nghị quyết số 01/NQ-ĐCT của Đoàn Chủ tịch về đổi mới, nâng cao chất lượng, ký kết và thực hiện thoả ước lao động tập thể; Chỉ thị số 22-CT/TW của Ban Bí thư Trung ương Đảng, Kế hoạch số 1233/KH-TLĐ của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Kế hoạch số 1129/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về xây dựng quan hệ LĐ hài hòa, ổn định, tiến bộ, phòng ngừa tranh chấp lao động, đình công tự phát tại DN. Song một thực tế mà tổ chức công đoàn phải đối mặt là việc nâng cao chất lượng hoạt động công đoàn trong các doanh nghiệp ngoài nhà nước còn gặp nhiều khó khăn, vì chủ doanh nghiệp chưa tạo điều kiện cho công đoàn hoạt động theo quy định của Bộ luật lao động. Trước thực tế này, Ban Thường vụ LĐLĐ tỉnh Khánh Hoà chỉ đạo sát sao việc thương lượng xây dựng và ký kết TƯLĐTT theo quy định của Pháp luật lao động, gắn với công tác củng cố tăng cường hoạt động của Công đoàn cơ sở khu vực ngoài nhà nước thông qua việc đào tạo, bồi dưỡng, tổ chức các lớp tập huấn cho các cấp công đoàn về kỹ năng thương lượng, ký kết TULĐTT từ cấp tỉnh đến cơ sở, tuyên truyền, hướng dẫn kiến thức pháp luật lao động đến người lao động và người sử dụng lao động. Phổ biến các bản TƯLĐTT có chất lượng, có nhiều điểm tiến bộ hơn so với Luật quy định để các Công đoàn cơ sở học tập.

Ban Chấp hành LĐLĐ Khánh Hòa đã quyết nghị ba chương trình trọng tâm trong nhiệm kỳ VIII, trong đó có Chương trình hành động về Nâng cao chất lượng thương lượng, xây dựng, ký kết và thực hiện TƯLĐTT ở công đoàn cơ sở giai đoạn 2008 - 2013 và đã được quán triệt đến các cấp Công đoàn trong tỉnh để đưa vào nghị quyết, chương trình của từng cấp. Qua việc đôn đốc, nhắc nhở, hướng dẫn cụ thể đối với từng loại hình doanh nghiệp nên các doanh nghiệp không còn lúng túng trong việc điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung và ký mới TƯLĐTT; nội dung các TƯLĐTT sát với tình hình SXKD của đơn vị và phù hợp với quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của CNLĐ. Hiện nay, số doanh nghiệp có Thỏa ước lao động tập thể 153/266, trong đó có 46 bản thoả ước đạt chất lượng  (chiếm 30% so với số TƯLĐTT đang có hiệu lực) với những thoả thuận với nội dung có lợi hơn cho người lao động và cao hơn quy định của pháp luật lao động như: Chế độ phúc lợi tập thể, thời giờ làm việc và thời giờ nghỉ ngơi, tiền lương, tiền thưởng, cải thiện điều kiện làm việc, một số chế độ đối với lao động nữ, ăn ca, tổ chức tham quan nghỉ mát, thăm hỏi khi ốm đau, trợ cấp khó khăn đột xuất, hiếu hỷ, mừng sinh nhật, trợ cấp tiền tàu xe khi nghỉ phép, hỗ trợ phương tiện đi lại, mua bảo hiểm thân thể…

Hằng năm, LĐLĐ tỉnh đều có hướng dẫn về việc tổ chức Đại hội CNVC, Hội nghị người lao động đến các LĐLĐ huyện - thị xã - thành phố, CĐ ngành, CĐVC, CĐ cơ sở trực thuộc phối hợp cùng lãnh đạo, thủ trưởng đơn vị triển khai kịp thời trong quý I hàng năm, trong đó phải đảm bảo đầy đủ quy trình, nội dung thực hiện và tổ chức tốt việc ký mới hoặc sửa đổi, bổ sung TƯLĐTT. Công khai để mọi người lao động biết được nội dung TƯLĐTT của doanh nghiệp mình, cũng như các chế độ chính sách liên quan đến người lao động. Định kỳ, LĐLĐ Khánh Hòa đánh giá việc thực hiện xây dựng và ký kết TULĐTT, thực hiện quy chế dân chủ thông qua việc chấm điểm, xếp loại thi đua cuối năm của các cấp Công đoàn ngành, huyện, CĐCS.

Tuy nhiên, hiện nay phần lớn các bản TƯLĐTT còn mang tính hình thức, đối phó, chủ yếu sao chép lại nội dung Bộ luật Lao động, số bản TULĐTT có lợi hơn cho người lao động chiếm tỷ lệ rất ít. Việc thương lượng để ký kết TULĐTT còn sơ sài, không chất lượng, không lấy ý kiến của tập thể người lao động đầy đủ. Một số doanh nghiệp thời hạn của TƯLĐTT đã hết hiệu lực nhưng không thương lượng, ký kết lại, hoặc chưa kịp thời sửa đổi bổ sung TƯLĐTT cho phù hợp với sự thay đổi trong doanh nghiệp. Việc tổ chức thực hiện chưa nghiêm. Người sử dụng lao động chưa nhận thức được tầm quan trọng, sự cần thiết, tác dụng của TƯLĐTT và trách nhiệm của mình đối với việc chấp hành các quy định của pháp luật về TƯLĐTT; chưa mặn mà với việc ký kết TULĐTT vì họ cho rằng TULĐTT là không bắt buộc hoặc chấp nhận thương lượng nhưng lại cố tình kéo dài thời gian dẫn đến không ký được; một số khác lại ký cho có theo kiểu sao chép lại các quy định liên quan đến pháp luật lao động mà không thực sự thương lượng, né tránh những vấn đề liên quan đến lợi ích của tập thể lao động và nghĩa vụ của giới chủ, né tránh công khai những thông tin sản xuất kinh doanh, tài chính trong quá trình thương lượng; viện ra hàng loạt các lý do khó khăn, thiếu lãi để không phải cải thiện điều kiện lao động.  Không ít doanh nghiệp chưa thật sự tôn trọng sự hợp tác với Ban chấp hành công đoàn cơ sở trong quá trình thương lượng, ký kết TƯLĐTT, xem nhẹ quyền lợi của người lao động. Một số cán bộ công đoàn tại cơ sở chưa tích cực, chưa chủ động trong việc đưa ra yêu cầu thương lượng để ký kết TƯLĐTT, kỹ năng thương lượng, đàm phán còn yếu, chưa thực sự là người đại diện bảo vệ quyền lợi cho người lao động.

Trước tình hình trên, để nâng cao vị thế thực hiện chức năng, nhiệm vụ của tổ chức công đoàn, trong thời gian tới Liên đoàn Lao động tỉnh Khánh Hoà đã tập trung chỉ đạo các công đoàn cơ sở phải quan tâm đến việc xây dựng, thương lượng và ký kết TƯLĐTT, trước hết cần có nhận thức, nắm bắt đầy đủ các nội dung cơ bản cũng như tầm quan trọng, sự cần thiết, tác dụng của TƯLĐTT và trách nhiệm của người sử dụng lao động đối với việc chấp hành các quy định của pháp luật về TƯLĐTT. Xác định đây là trách nhiệm của mỗi cán bộ công đoàn, mà trước hết là nhiệm vụ của BCH, Ban thường vụ công đoàn các cấp, trên cơ sở đó để chỉ đạo thực hiện các giải pháp, các nội dung công việc cụ thể để TƯLĐTT đạt yêu cầu, chất lượng, góp phần xây dựng tổ chức công đoàn vững mạnh.

(Bích Thuỷ)